TN Seshan : ఆ ఒక్కడి దెబ్బతో నేతల వెన్నులో వణుకు.. భారత ఎన్నికల చరిత్రను మార్చేసిన టీఎన్ శేషన్ లెగసీ
TN Seshan : ఈనాటి యువతలో చాలామందికి టీఎన్ శేషన్ గురించి పూర్తిగా తెలియకపోవచ్చు. కానీ 1990లలో భారత ఎన్నికల వ్యవస్థలో ఆయన తీసుకొచ్చిన మార్పులను ప్రత్యక్షంగా చూసిన తరానికి మాత్రం ఆ పేరు ఇప్పటికీ ప్రత్యేకమే. ఎన్నికల నిర్వహణ, నిబంధనల అమలు, రాజకీయ పార్టీలపై ఎన్నికల సంఘం అధికారాన్ని చూపించిన తీరు గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడల్లా శేషన్ పేరు మరోసారి వినిపిస్తుంటుంది. ఎన్నికల సంఘం అంటే కేవలం ఎన్నికల తేదీలు ప్రకటించే సంస్థ మాత్రమే కాదని, నిబంధనలు అమలు చేయగల స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ అని ప్రజల్లో బలమైన అవగాహన ఏర్పడిన కాలంగా శేషన్ పదవీకాలాన్ని చాలామంది గుర్తుచేసుకుంటారు.పార్టీ పెద్దలైనా, అధికారంలో ఉన్నవారైనా, సాధారణ అభ్యర్థులైనా ఎన్నికల నియమాలు అందరికీ వర్తించాలన్న విధానాన్ని ఆయన గట్టిగా ముందుకు తీసుకెళ్లారు. ఎన్నికల సమయంలో అధికార పార్టీ సహా రాజకీయ పార్టీలు, అభ్యర్థులు మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్ను పాటించేలా చూడటం ఎన్నికల సంఘం బాధ్యతల్లో భాగమని ఈసీఐ కూడా స్పష్టం చేస్తోంది.
TN Seshan : ఆ ఒక్కడి దెబ్బతో నేతల వెన్నులో వణుకు.. భారత ఎన్నికల చరిత్రను మార్చేసిన టీఎన్ శేషన్ లెగసీ
TN Seshan టీఎన్ శేషన్ రాకతో ఎన్నికల వ్యవస్థలో మారిన తీరు
టీఎన్ శేషన్ పూర్తి పేరు తిరునెల్లై నారాయణ అయ్యర్ శేషన్. ఆయన 1990 డిసెంబర్ 12న భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్గా బాధ్యతలు చేపట్టి, 1996 డిసెంబర్ 11 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. భారత ఎన్నికల సంఘం అధికారిక జాబితా ప్రకారం ఆయన దేశ 10వ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్. ఆయన పదవీకాలంలో ఎన్నికల నిబంధనల అమలుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం వచ్చింది. అప్పటికే ఉన్న మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్ను కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా కఠినంగా అమలు చేయాలనే విధానాన్ని శేషన్ అనుసరించారు. ఎన్నికల సంఘం అధికారిక చరిత్ర కూడా మోడల్ కోడ్ను ఆయన అత్యంత కఠినంగా అమలు చేశారని నమోదు చేసింది.అధికారంలో ఉన్న పార్టీ అయినా ఎన్నికల సమయంలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని ప్రచార ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించకుండా ఉండాలన్న నిబంధనలను అమలు చేయడంలో ఎన్నికల సంఘం పాత్రను ఆయన కాలంలో మరింత స్పష్టంగా ప్రజలు గమనించారు.ఎన్నికల నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే చర్యలు తప్పవన్న భావన రాజకీయ నాయకులు, అభ్యర్థుల్లో ఏర్పడిందని శేషన్ పదవీకాలాన్ని విశ్లేషించే వారు పేర్కొంటారు. ఎన్నికలను స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా నిర్వహించేందుకు ఎన్నికల సంఘానికి రాజ్యాంగం ఇచ్చిన అధికారాలను బలంగా వినియోగించిన అధికారిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.
ఓటర్లకు ఫోటో గుర్తింపు కార్డులు అందించే ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లడంలోనూ శేషన్ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఎన్నికల సంఘం చరిత్ర ప్రకారం Electors Photo Identity Card — EPIC విధానం ఎన్నికలు జరగనున్న రాష్ట్రాల్లో 1993లో ప్రవేశపెట్టబడింది. రాష్ట్రాలు గుర్తింపు కార్డుల పంపిణీ పూర్తి చేయకపోతే ఎన్నికలను వాయిదా వేయడానికైనా వెనుకాడనని ఆయన స్పష్టం చేసిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. అదే సమయంలో ఎన్నికల ప్రచార వ్యయం, అక్రమాలు, ఓటర్లను ప్రభావితం చేసే చర్యలు వంటి అంశాలపై ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణకు కూడా ఆయన కాలంలో విస్తృత ప్రాధాన్యం లభించింది.
TN Seshan 1991 నుంచి 1996 వరకు.. శేషన్ పదవీకాలం ఎందుకు ప్రత్యేకం?
టీఎన్ శేషన్ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్గా ఉన్న సమయంలో దేశంలో కీలకమైన ఎన్నికలు జరిగాయి. 1991లో 10వ లోక్సభకు సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరిగాయి. ఉత్తరప్రదేశ్ సహా అనేక రాష్ట్రాల్లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రక్రియలు కూడా ఆయన పదవీకాలంలో జరిగాయి. తరువాత 1996లో 11వ లోక్సభ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి.
అయితే 1991 ఎన్నికలు పూర్తిగా సమస్యలు లేకుండా జరిగాయని చెప్పడం చారిత్రకంగా సరైంది కాదు. ఎన్నికల సంఘం అధికారిక చరిత్రే ఆ ఎన్నికలను “far from ideal”గా పేర్కొంటోంది. అయినప్పటికీ ఎన్నికల అక్రమాలను అరికట్టేందుకు కఠిన చర్యలు తీసుకోవడం, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్ర అధికారాన్ని ముందుకు తీసుకురావడం, మోడల్ కోడ్ను బలంగా అమలు చేయడం వంటి అంశాల్లో శేషన్ కాలం ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది.
ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ ప్రభావం ఎంత పెద్దదైనా నిబంధనలు అందరికీ ఒకేలా ఉండాలనే సందేశాన్ని ఆయన వ్యవహారశైలి ఇచ్చిందనే అభిప్రాయం విస్తృతంగా ఉంది. అందుకే ఎన్నికల అక్రమాలపై కఠినంగా వ్యవహరించిన అధికారిగా, ఎన్నికల సంఘం ప్రతిష్ఠను ప్రజల్లో పెంచిన వ్యక్తిగా ఆయన పేరు నిలిచిపోయింది. శేషన్ చర్యలు కేవలం భారతదేశంలోనే కాకుండా అంతర్జాతీయంగానూ గుర్తింపు పొందాయి. ఎన్నికల్లో క్రమం, నిష్పక్షపాతత్వం, సమగ్రత తీసుకురావడానికి ఆయన చూపిన దృఢత్వాన్ని గుర్తిస్తూ 1996లో Ramon Magsaysay Award for Government Service ఆయనకు ప్రదానం చేశారు.
Also Read : Chiranjeevi Srikanth Odela : చిరంజీవి – శ్రీకాంత్ ఓదెల కాంబోలో ఊరమాస్ బ్లాక్బస్టర్.. కథ వింటే పూనకాలే..!
రామన్ మెగసెసే అవార్డు సంస్థ కూడా శేషన్ ఎన్నికల వ్యవస్థలో ఉన్న అనేక దుర్వినియోగాలను గుర్తించి, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతను, అధికారాన్ని బలంగా నిలబెట్టేందుకు చర్యలు చేపట్టారని పేర్కొంది. కాలం మారింది. ఎన్నికల ప్రచార పద్ధతులు మారాయి. సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ ప్రచారం, భారీ స్థాయి రాజకీయ కమ్యూనికేషన్ ఎన్నికల రంగంలోకి వచ్చాయి. అయినప్పటికీ ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, మోడల్ కోడ్ కఠిన అమలు, ప్రతి పార్టీకి ఒకే నిబంధన అనే అంశాలు చర్చకు వచ్చినప్పుడు టీఎన్ శేషన్ పేరు ఇప్పటికీ గుర్తుకొస్తుండటం ఆయన పదవీకాలం భారత ఎన్నికల చరిత్రలో వేసిన ముద్రను తెలియజేస్తోంది.