గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులు ప్రపంచ దేశాలన్నింటికీ ఒక పెద్ద హెచ్చరికలా కనిపిస్తున్నాయి. ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయిల్ మధ్య మొదలైన ఈ పోరాటం కేవలం రెండు దేశాల మధ్య ఘర్షణ మాత్రమే కాదు, ఇది రాబోయే కాలంలో యుద్ధ తంత్రాలు ఎలా ఉండబోతున్నాయో చెప్పే ఒక పాఠంలా మారింది. ముఖ్యంగా ఆధునిక రక్షణ వ్యవస్థలు ఎంతవరకు పని చేస్తాయనే విషయంలో ఇప్పుడు కొత్త సందేహాలు మొదలయ్యాయి. ఎంతో ఖరీదైన ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ ఉన్నప్పటికీ, శత్రువుల డ్రోన్లను మరియు మిసైళ్లను పూర్తిస్థాయిలో అడ్డుకోవడంలో అనేక దేశాలు విఫలమవుతున్నాయి. ఒకప్పుడు అజేయమని భావించిన టెక్నాలజీ కూడా ఇప్పుడు డ్రోన్ దాడుల ముందు మోకరిల్లుతోంది. ఇరాన్ ఉపయోగిస్తున్న చైనా తయారీ రక్షణ వ్యవస్థలు కీలక సమయాల్లో హెచ్చరికలు ఇవ్వలేకపోవడం గమనార్హం. దీనివల్ల ఆయుధాల తయారీలో ఏ దేశం మీదనో ఆధారపడటం కంటే సొంతంగా బలోపేతం కావడం ఎంత అవసరమో అర్థమవుతోంది. కేవలం ఆయుధాలు ఉండటమే కాదు, వాటిని సమర్థవంతంగా ప్రయోగించే వ్యూహాలు కూడా ఉండాలి.

ప్రస్తుత యుద్ధ పరిణామాల్లో గమనించాల్సిన మరో విషయం ఏమిటంటే, ఇవి ఒకట్రెండు రోజుల్లో ముగిసిపోయే చిన్న గొడవలు కావు. ఇరాన్ లాంటి దేశాలు అంత త్వరగా లొంగిపోయే పరిస్థితిలో లేవు. సుదీర్ఘ కాలం పాటు యుద్ధం కొనసాగించే సత్తా మరియు పట్టుదల ఆ దేశానికి ఉన్నాయి. దీనివల్ల ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై, ముఖ్యంగా చమురు ధరలపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఒక దేశం ఆర్థికంగా దెబ్బతినాలంటే యుద్ధం గెలవాల్సిన అవసరం లేదు, దాన్ని సుదీర్ఘ కాలం పాటు కొనసాగిస్తే చాలు. ఈ యుద్ధం వల్ల అగ్రరాజ్యం అమెరికా ప్రయోజనాలు కూడా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. ఇరాన్ తన దగ్గర ఉన్న మిసైల్ శక్తిని మరియు తనకు మద్దతు ఇచ్చే ఇతర చిన్న చిన్న సాయుధ బలగాలను వాడుకుంటూ ఇజ్రాయిల్‌కు గట్టి సవాలు విసురుతోంది. ఇది ఒక సుదీర్ఘ పోరాటంగా మారితే ప్రపంచ దేశాల మధ్య ఉన్న దౌత్య సంబంధాలు పూర్తిగా మారిపోతాయి.

ముస్లిం దేశాల మధ్య ఐక్యత గురించి అంచనాలు

ముస్లిం దేశాల మధ్య ఉండే ఐక్యత లేదా ఉమ్మత్ అనే భావన ఈ యుద్ధంతో ఒక్కసారిగా మారిపోయింది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇస్లామిక్ ప్రపంచం రెండుగా చీలిపోయినట్లు కనిపిస్తోంది. ఒకవైపు షియా దేశాలు, మరోవైపు సున్నీ దేశాలు తమ తమ ప్రయోజనాల కోసం వేర్వేరు మార్గాల్లో వెళ్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతర్ వంటి దేశాలు అమెరికా మరియు ఇజ్రాయిల్ పక్షాన నిలబడటం ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పరిణామం. ఇది మతపరమైన ఐక్యత కంటే రాజకీయ మరియు భద్రతా ప్రయోజనాలకే ఆయా దేశాలు ప్రాముఖ్యత ఇస్తున్నాయని స్పష్టం చేస్తోంది. మరోవైపు పాకిస్తాన్ వంటి దేశాల పరిస్థితి దయనీయంగా మారింది. అణు ఆయుధాలు ఉన్న దేశం అని చెప్పుకున్నా, ముస్లిం ప్రపంచంలో జరుగుతున్న ఈ పెద్ద పోరాటంలో పాకిస్తాన్‌ను ఎవరూ పట్టించుకోవడం లేదు. ఆ దేశం అటు అమెరికాను వదులుకోలేక, ఇటు అరబ్ దేశాల నుండి వస్తున్న ఆర్థిక సాయాన్ని కాపాడుకోలేక అప్రస్తుతమైన దేశంగా మిగిలిపోయింది.

 

అంతర్గత భద్రత మరియు గూఢచారి వ్యవస్థల వైఫల్యం కూడా ఈ యుద్ధంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఒక దేశం మీద దాడి జరిగినప్పుడు ఆ దేశ అత్యున్నత నాయకులు ఎక్కడ ఉన్నారో శత్రువులకు కచ్చితంగా తెలియడం అంటే, ఆ దేశ పాలనలోనే పెద్ద ఎత్తున కోవర్టులు ఉన్నారని అర్థం. ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ సమావేశం అయ్యే చోటు మీద కచ్చితంగా బాంబు దాడులు జరిగాయంటే, దేశం లోపల ఉన్న శత్రువులు బయటి శత్రువుల కంటే ప్రమాదకరమని తెలుస్తోంది. ఏ దేశానికైనా బయటి నుండి వచ్చే ముప్పు కంటే లోపల ఉండే అసమ్మతి లేదా శత్రువులకు సహకరించే వర్గాలు ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి. అందుకే అంతర్గత వైరుధ్యాలను సమన్వయం చేసుకోవడం మరియు గూఢచారి వ్యవస్థను పటిష్టం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. రాబోయే 20 ఏళ్ల పాటు ప్రపంచ రాజకీయాలను ఈ పరిణామాలే ప్రభావితం చేస్తాయి. యుద్ధం అంటే కేవలం సరిహద్దుల్లో పోరాడటం మాత్రమే కాదు, అది ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంకేతిక పోరాటంగా మారిపోయింది. మన పొరుగున జరుగుతున్న ఈ మార్పులను గమనిస్తూ అప్రమత్తంగా ఉండటం అన్ని దేశాలకు అవసరం. ఈ గల్ఫ్ అశాంతి ప్రపంచ దేశాలకు నేర్పిస్తున్న పాఠాలు ఇవే.